Kolonoskopia

Kolonoskopia jest to badanie, które umożliwia obejrzenie śluzówki jelita grubego oraz dystalnego odcinka jelita krętego (tzw. ileum terminale).

Badanie to wykonywane przy użyciu giętkiego instrumentu o średnicy około 13mm wprowadzanego przez odbyt do jelita grubego.

Umożliwia ocenę jelita grubego i w uzasadnionych przypadkach końcowego odcinka jelita krętego. W przypadku podejrzenia niektórych chorób (np. mikroskopowe zapalenie jelita, choroba zapalna jelita) lub stwierdzenia innych patologii (polipy, zmiany rozrostowe) w trakcie badania pobierane są wycinki do badania histopatologicznego. W trakcie badania mogą być usuwane również polipy jelita grubego.

 

Wskazana do badania kolonoskopowego

Kolonoskopię wykonuje się w następujących przypadkach:

  • jako badanie profilaktyczne raka jelita grubego (badanie to zalecane jest u każdej osoby po 50 roku życia (lub 40 roku życia w przypadku wystąpienia u krewnych raka jelita grubego),
  • u pacjentów, którzy mieli wcześniej usuwane polipy jelita grubego (nadzór endoskopowy po polipektomii polipów jelita grubego),
  • przed lub po niektórych zabiegach chirurgicznych,
  • diagnostyki zaburzeń oddawania stolca lub krwawienia z odbytu, dolegliwości bólowych brzucha,
  • do diagnozowania zmian w śluzówce jelita powodowanych przez choroby zapalne jelita grubego.

W przypadku niektórych objawów lub stanów zdrowia należy skonsultować przed kolonoskopią z lekarzem wykonującym badanie aby odpowiednio zaplanować wykonanie badania. Należy do nich zaliczyć:

  • nasilenie objawów choroby niedokrwiennej serca,
  • źle kontrolowane nadciśnienie tętnicze,
  • tętniak aorty,
  • duszność w spoczynku,
  • skłonność do krwawień (skaza krwotoczna),
  • ciąża,
  • krwawienie miesiączkowe występujące w dniu badania,
  • uczulenie na leki,
  • jaskra,
  • choroby psychiczne,
  • wszelkie dolegliwości w czasie poprzedniego badania,
  • osoby chore na cukrzycę powinny zgłosić ten fakt podczas zapisu na badanie, ponieważ w ich przypadku badanie powinno odbyć się w godzinach porannych. Powinny również skonsultować schemat przygotowania z lekarzem wykonującym badanie.

 

Kiedy istnieją przeciwskazania do badania kolonoskopowego:

Przeciwskazania do badania kolonoskopowego mamy w następujących sytuacjach:

  • gdy nie ma możliwości współpracy ze strony pacjenta,
  • gdy zagrożenie zdrowia lub życia pacjenta jest wyższe niż potencjalna korzyść z badania,
  • w przypadku objawów ostrego zapalenia otrzewnej, niedrożności przewodu pokarmowego,
  • w przypadku chorego z ostrą lub ciężką przewlekłą niewydolnością krążenia, ostrym zespołem wieńcowym i świeżym zawałem serca, ostrą lub ciężką przewlekłą niewydolnością oddechową, poza sytuacjami w których badanie może mieć znaczenie w ratowaniu życia chorego (zabiegi terapeutyczne),

 

Przygotowanie do badania kolonoskopowego

Czynnikiem niezbędnym do wykonania badania kolonoskopowego jest właściwe przygotowanie jelita do badania. Warto zaznaczyć, że złe przygotowanie może skutkować:
  • ryzykiem przeoczenia zmian w jelicie,
  • wydłużeniem czasu trwania badania,
  • koniecznością powtórzenia badania,
  • zwiększeniem ryzyka zwiększenia powikłań.

 

Aby uzyskać dobre przygotowanie do badania kolonoskopowego stosuje się specjalne preparaty wywołujące biegunkę, np. CitraFleet, Eziclen, Fortrans, Moviprep (preparaty wydawane na receptę).

Informację o sposobie modyfikacji diety, zażywanych leków i samym zażywaniu preparatu przygotowującego jelito do badania 

należy uzyskać u lekarza kierującego na badanie lub u lekarza, który będzie wykonywał badanie.

 

Przebieg badania

Zwykle badanie jest dobrze tolerowane przez pacjentów. W trakcie badania można odczuwać parcie, wzdęcia, kolkę. Wystąpienie bólu należy zgłaszać od razu dla wykonującego badanie.

Podczas wprowadzania i wyjmowania instrumentu śluzówka jelita jest dokładnie oglądana przez lekarza. Badanie trwa 15 do 30 minut. W rzadkich przypadkach (złe przygotowanie, zła tolerancja badania przez chorego, odmienności anatomiczne) lekarz nie może uwidocznić całego jelita i zleca wówczas badania dodatkowe lub powtórzenie badania w znieczuleniu ogólnym (w przypadku złej tolerancji badania).


Po badaniu

Po badaniu mogą być odczuwane wzdęcia i skurcze jelit – jest to spowodowane przez powietrze wprowadzone do jelita podczas badania.

Jeśli pojawi się dyskomfort - wzdęcia, kurczowe bóle brzucha warto zastosować Espumisan (3x2tabl.) lub No-Spa (3x1tabl.).

Po zakończeniu badania zalecany jest powrót do codziennej diety. W przypadku, gdy badanie wykonywane jest w znieczuleniu ogólnym dietę lekkostrawną można jeść dopiero od momentu wskazanego przez anestezjologa.


Postępowanie po badaniu w znieczuleniu ogólnym / analgosedacji

Chorzy po badaniu wykonywanym w znieczuleniu ogólnym pozostają na obserwację w pracowni endoskopowej przez około 1-2 godziny.

W ciągu dobry od badania bezwzględnie jest prowadzenie pojazdów.

Zalecane jest aby chory opuścił pracownię diagnostyczną z osobą towarzyszącą.


W przypadku pobierania wyniku badania histopatologicznego wynik będzie do odebrania w rejestracji za około 2-3 tygodnie - należy go skonsultować z lekarzem kierującym na badanie.


Możliwe powikłania

Kolonoskopia i biopsja jelita są badaniami bezpiecznymi w rękach doświadczonego endoskopisty. Komplikacje są rzadkie, jednakże mogą wystąpić. Należą do nich między innymi krwawienie z miejsca biopsji lub polipektomii oraz perforacja jelita. Perforacja jelita najczęściej wymaga operacyjnego zaopatrzenia miejsca uszkodzenia jelita. Transfuzje krwi po badaniu kolonoskopowym należą do rzadkości.
W przypadku badań w znieczuleniu ogólnym bardzo rzadko występują objawy uboczne po podaniu leków uspokajających. Również w miejscu wkłucia do żyły może powstać bolesne zgrubienie. Do złagodzenia dolegliwości stosuje się ciepły, wilgotny okład na miejsce wkłucia.

W przypadku, gdy po badaniu wystąpi jeden z wymienionych objawów - ból brzucha, gorączka, dreszcze, zatrzymanie gazów i stolca, intensywne krwawienie z odbytu - należy skontaktować się niezwłocznie z lekarzem wykonującym badanie lub zgłosić się do najbliższego SOR-u.

Podkrwawiania (plamienia) z okolicy odbytu mogą trwać do kilku dni po badaniu.